Udhëtimi 2 · Harta e një rruge pa kthim

Vëllezërit Bytyqi

Ylli · Agron · Mehmet — & Batalioni Atlantiku

Tre vëllezër, shtetas amerikanë me origjinë nga Kosova, u nisën nga Nju-Jorku për të mbrojtur vendlindjen e prindërve. Pas çlirimit të Atdheut, vazhduan misionin e tyre humanitar. Por rrugëtimi i tyre mori fund tragjikisht: u rrëmbyen, u zhdukën me forcë, u ekzekutuan, ndërsa trupat e tyre u fshehën në varrin masiv të Petrovo Sellos — në Qendrën e Trajnimit të Njësive Speciale të Serbisë.

Ylli · Agron · Mehmet Bytyqi — 24 · 23 · 21 vjeç

Rrëshqit poshtë

Rrëshqit poshtë për ta ndjekur udhëtimin

01 / 08 Nju-Jork, SHBA · 1999

Tre vëllezër nga Nju-Jorku

Ylli · Agron · Mehmet

Ylli (24), Agron (23) dhe Mehmet (21) Bytyqi — shtetas amerikanë, të lindur në Ilinois (Aurora e Joliet) e me bazë në Nju-Jork, me origjinë nga Kosova. Në pranverën e 1999-s, teksa Kosova digjej, u nisën vullnetarë për në vendlindjen e prindërve.

02 / 08 Shqipëri · stërvitja

Batalioni Atlantiku

U bashkuan me „Batalionin Atlantiku" (Atlantic Brigade) — njësinë e vullnetarëve shqiptaro-amerikanë të formuar në SHBA, së bashku me qindra shqiptaro-amerikanë të tjerë, duke lënë jetën e sigurt në Perëndim për t'u rreshtuar në mbrojtje të vendit të lindjes, vendit të të parëve.

03 / 08 Kufiri · qershor 1999

Fronti i Pashtrikut

Hynë në Kosovë përmes Malit të Pashtrikut, një nga frontet më të ashpra të luftës, mbi Prizren — në vijën ku takohen Shqipëria dhe Kosova.

04 / 08 Prizren · 23 qershor 1999

Premtimi

Kur lufta mbaroi, vëllezërit Bytyqi iu përgjigjën kërkesës së një familjeje fqinje rome për ta shoqëruar drejt kufirit me Serbinë. U nisën për të ndihmuar, pa e ditur se ai udhëtim humanitar do të ishte udhëtimi i tyre i fundit. Një akt humanizmi dhe besimi te paqja, që u shndërrua në fillimin e tragjedisë së tyre.

05 / 08 Merdare · 23 qershor 1999

Arrestimi te kufiri

Kaluan pak përtej Merdares, mbi vijën e pashënuar kufitare. Afër zonës kufitare u ndaluan nga policia serbe për „hyrje të paligjshme".

06 / 08 Prokuple, Serbi · korrik 1999

Gjyqi në Prokuple

Gjykata për Kundërvajtje në Prokuple i dënoi me 15 ditë burgim. Më 8 korrik 1999 u urdhërua lirimi i tyre, por në vend që të liroheshin, u nxorën nga burgu, iu dorëzuan Njësive Speciale të Policisë Serbe dhe u zhdukën me forcë.

07 / 08 Petrovo Sello · rreth 10 korrik 1999

Petrovo Sello

U dërguan në bazën në Petrovo Sello. Aty u ekzekutuan me duart e lidhura dhe me plumba pas koke, ndërsa trupat e tyre u fshehën në një varr masiv — larg vendlindjes së prindërve, larg Kosovës dhe larg Amerikës, vendit që e quanin shtëpi.

08 / 08 Petrovo Sello · 2001

Të gjetur pas dy vitesh

Në korrik të vitit 2001, trupat e vëllezërve Bytyqi u gjetën dhe u zhvarrosën nga varri masiv i Petrovo Sellos. Aty u zbuluan edhe 71 viktima të tjera shqiptare, të transportuara fshehurazi nga Kosova për të zhdukur provat e krimeve të luftës, në zbatim të strategjisë shtetërore serbe të njohur si: „S'ka trup, s'ka krim."

Sipas raportit të ICMP · Petrovo Sello I & II. Shih „Shiko më shumë".

◆ Kronologjia ◆

Rruga, ashtu si u dokumentua

Sipas kronologjisë zyrtare të familjes Bytyqi (bytyqibrothers.org) dhe raportimeve të shtypit.

Sfondi

Arrestimi & vrasja

Zbulimi & kthimi

Drejtësia që mungon

Burime & shtyp

◆ Dëshmi & arkiv ◆

Në video dhe në foto

Vëllezërit Bytyqi & Batalioni Atlantiku — dokumentar

Foto e vëllezërve: familja Bytyqi. Tri fotot e tjera janë nga seti i licencuar për përdorim i familjes Bytyqi (Flickr, 2014).

◆ Drejtësia që mungon ◆

Një çështje ende e hapur

Më shumë se një çerek shekulli pas ekzekutimit të tyre, askush nuk është dënuar për vrasjen e vëllezërve Bytyqi. Gjyqi në Serbi i liroi dy oficerët e akuzuar; Goran Radosavljeviq „Guri" s'është përballur me drejtësinë.

Krimi dhe përpjekja për fshehjen e trupave u trajtuan edhe në aktgjykimin e Vlastimir Gjorgjeviqit para Tribunalit të Hagës, si pjesë e operacionit shtetëror për zhdukjen e provave të krimeve në Kosovë.

Fakti që Ylli, Agroni dhe Mehmeti ishin shtetas amerikanë e ka mbajtur këtë rast në qendër të kërkesave të vazhdueshme të SHBA-së për drejtësi dhe llogaridhënie.

Tre vëllezër. Tre shtetas amerikanë. Një krim pa autorë të dënuar — një plagë që mbetet ende e hapur.

Gjetja e tyre u dha shpresë familjeve që kërkonin të afërmit e zhdukur. Drejtësia për ta do t'u japë shpresë familjeve që ende presin llogaridhënie — sepse e vërteta pa drejtësi mbetet e papërfunduar.

Familja humbi tre djem — dhe fitoi mijëra.

Udhëtimi 2 · Vëllezërit Bytyqi & Batalioni Atlantiku · pjesë e ekspozitës „Dheshkronjë" · lidhur me „Rruga e të Pakthyerve" · Hartat © OpenStreetMap, © CARTO